- تعداد نمایش : 124
- تعداد دانلود : 65
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2024
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8151
سال : 19
شماره : 5
شماره پی در پی : 123
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 5،
،
شماره پی در پی 123
روایتِ دایجتیک درام خواندنی مدرن از دیدگاه «ترسِ صحنه» مارتین پوشنر (نمونه کاوی: نمایشنامه «ققنوس» محمود دولت آبادی)
صفحه
(131
- 156)
سعید گودرزی ، احمد طحان (نویسنده مسئول)، ناصر نجفی
تاریخ دریافت مقاله
: اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: درام خواندنی مدرن از گونه های ادبیات نمایشی معاصر است. این درام با پرهیز از الگوی نمایشگرانه ارسطویی از شگردهای روایتگرانه افلاطونی بهره میبرد و خوانشگر را با سازه های دایجتیک برمی انگیزد تا متن را در صحنه تماشاخانه ذهن بیافریند و با تصاویر خیال به اجرا درآورد. این جستار امکان وارسی ساختمایه های رواییِ این شیوه دراماتیک را در نمایشنامه «ققنوس» محمود دولت آبادی فراهم میآورد و هدفش پیاده سازی ترفندهای دایجتیک در نمایشنامه خواندنی ایرانی است.
روشها: پژوهش پیشِرو، مطالعه ای نظری از نوع کیفی و محدوده و جامعه مورد مطالعه، نمایشنامه «ققنوس» اثر محمود دولت آبادی میباشد. این جستار به شیوه کتابخانه ای با رویکرد به نظریه «ترس صحنه» مارتین پوشنر بررسی شده و داده ها بر مبنای تحلیل محتوا انجام یافته است.
یافته ها: محمود دولت آبادی ضمن پرهیز از روایت میمتیک تئاتری، با تکیه بر قابلیتهای داستان و فیلمنامه، پربسامد از ظرفیت ساختمایه های دایجتیک افلاطونی (نمایش رواییِ درون متنی، نمایش خاطره، نمایش ذهن) استفاده کرده است بطوریکه گنجایش نشانه های دایجتیک بر میمتیک برتری دارد.
نتیجه گیری: دستاوردها در نمونه کاوی پیشرو، نمایشنامه را در رده درامهای خواندنی مدرن ایرانی به ویژه از نوع نمایشنامه های خواندنی فروخورده جای میدهد و بر این مبنا دولت آبادی با تاکید بر «درام داستان نما / «درام روایت نما» از تئاتر خواندنی در برابر تئاتر دیدنی پرده برداری میکند.
کلمات کلیدی
روایت دایجتیک
, درامخواندنیمدرن
, ققنوس
, محمود دولتآبادی
, مارتین پوشنر
- امجد، حمید. (1378). تیاتر قرن سیزدهم. تهران: نشر نیلا. صص 115-108
- افلاطون. (1367). دوره آثار افلاطون. جلددوم. ترجمه محمد حسن لطفی. تهران: نشر خوارزمی.ص961
- پورعلم، مهرداد و پیراوی ونک، مرضیه، (1391). ساختار روایی و دراماتیک در رساله های افلاطون، متافیزیک، سال چهارم،شماره ؟. ص2
- ثامتی، مژده. (1399)، روایت و محاکات در درام ایران با تاکید بر درام های دوره 1332 تا 1357. تهران: نشر دانشگاه هنر. 46-36
- سجوی، فرزان و دیگران. (1396). رابطه نمایشنامه های خواندنی با نمایشنامه های ایرانی سال های 1332-1357 از منظر مولفه های دایجتیک مارتین پوخنر در نمایشنامه چشم در برابر چشم نوشته غلامحسین ساعدی. فصلنامه تئاتر. جلد. شماره 68. صص 22-21
- شیخ مهدی، علی و دیگران. (1385). داستان گویی نمایشی. پژوهش زبان و ادبیات فارسی. پاییز و زمستان. شماره 7. صص 129-122
- چهل تن، امیرحسن. (1396). دولت آبادی. تهران: نشر نگاه. ص18
- چهل تن، امیرحسن و فریاد، فریدون. (1380). مانیز مردمی هستیم (گفت و گو با محمود دولت آبادی). تهران: نشرچشمه و فرهنگ معاصر. صص 117-111
- رز، اچ جی، (1372). تاریخ ادبیات یونان. ترجمه ابراهیم یونسی. تهران: نشر امیرکبیر.ص376
- دولت آبادی، محمود. (1382). ققنوس. تهران: نشر چشمه
- ----------------. (1352). موقعیت کلی هنر و ادبیات کنونی. تهران: نشر گلشایی. ص50
- ----------------.(1393). قطره محال اندیش. جلد اول. تهران: نشر چشمه. صص 326-316
- ----------------.(1393)، قطره محال اندیش. جلد دوم. تهران: نشر چشمه.صص 350-336
- ----------------.(1397)، عبور از خود از سرگذشت. تهران: نشر چشمه. صص 85-84
- ----------------.(1401). نون نوشتن، تهران: نشر چشمه. ص140
- ---------------. (1396). این گفت و سخن ها، تهران: نشر نشر چشمه. صص 42-9
- شیری، قهرمان (1396). روایت روزگار (نگاهی به کارنامه محمود دولت آبادی). مشهد: نشر بوتیمار. ص29
- قهرمانی، محمد باقر و دیگران. (1392). سیر تکاملی مطالعات نظری روایت شناسی در درام. فصلنامه هنرهای نمایشی. دوره جدید، شماره 10، صص 12-11
- کینی، جان. جی، (1373). افلاطون، ترجمه عزت الله فولادوند. تهران: نشر کهکشان. ص38
- گلستان، لیلی، (1404). در پس آینه (گفت و گو با محمود دولت آبادی و مهرآذر ماهر، سیاوش، سارا و فرهاد دولت آبادی). تهران: نشر چشمه. ص33
- لائرتیوس، دیوگنس. (1395). حیات فیلسوفان نامدار( سقراط- افلاطون). تهران: نشر موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.ص77
- محمودی بختیاری، بهروز و دیگران.(1402). روایت شناسی میمتیک و دایجتیک (مطالعه تطبیقی سرگذشت مرد خسیس اثر آخوندزاده و ازدواج شاعر اثر ابراهیم شناسی). فصلنامه کیمیای هنر. سال دوازدهم. شماره 48، پاییز 1402. صص 70-69
- مگی، برایان. (1372)، فلاسفه بزرگ، ترجمه عزت الله فولادوند. تهران: نشر خوارزمی. ص25
- محبی، پرستو. (1398). روایتشناسی درام (نگاهی روایتشناسانه به ادبیات نمایشی ایران). تهران: نشر جام زرین. صص 19-16
- ناظرزادهکرمانی، فرهاد. (1377). جستاری در زمینه نمایشنامه خواندنی. ماهنامه هنر، جلد ؟، شماره 37 ص50
- مکی، ابراهیم. (1371)، شناخت عوامل نمایش. تهران: نشر سروش. ص158
- مولودی، فواد. (1400). نمایش ذهن در داستان(درآمدی بر تطور روایت ذهنی در داستان نویسی از جمالزاده تا گلشیری). تهران: نشر پایا. ص8